Jane Goodall – Biografia
Jane Goodall, urodzona 3 kwietnia 1934 roku w Londynie, jest brytyjską etolożką i aktywistką, znaną z pionierskich badań nad szympansami w Gombe Stream National Park w Tanzanii. Jej prace, rozpoczęte w 1960 roku, zrewolucjonizowały nasze rozumienie zachowań tych zwierząt, udowadniając, że są one zdolne do używania narzędzi i mają złożone emocje. Goodall założyła Jane Goodall Institute w 1977 roku, który wspiera badania i ochronę dzikiej przyrody. Przez swoją karierę napisała 32 książki i była tematem ponad 40 filmów. Została odznaczona wieloma nagrodami, w tym Medalem Wolności Prezydenta USA w 2025 roku.
Kim jest – dane osobowe
- Prawdziwe imię i nazwisko
- Valerie Jane Morris-Goodall
- Pseudonim
- Dame Jane Goodall
- Wzrost
- 1.65 m
Gdzie i kiedy się urodził
- Data
- Miasto
- Londyn
- Region
- Anglia
- Kraj
- Wielka Brytania
Śmierć – data i miejsce
- Data
- 2025-10-01
- Miasto
- Beverly Hills
- Region
- Kalifornia
- Kraj
- USA
- Wiek w chwili śmierci
- 91
Skąd pochodzi – narodowość i języki
- Narodowość
- Brytyjska
- Języki
- angielski
Życie prywatne – rodzina
- Partner / małżonek
- Derek Bryceson
- Data ślubu
- 1975-02-01
- Rozwód / koniec związku
- 1980-10-12
- Liczba dzieci
- 1
- Dzieci (imiona)
- Hugo Eric Louis van Lawick
- Rodzice (imiona)
- Mortimer Herbert Morris-Goodall, Margaret Myfanwe Joseph
Ważne daty – kalendarium życia
- 1960 – Rozpoczęcie badań nad szympansami w Gombe Stream National Park.
- 1965 – Uzyskanie doktoratu z etologii na Uniwersytecie w Cambridge.
- 1971 – Publikacja książki 'In the Shadow of Man'.
- 1977 – Założenie Jane Goodall Institute.
- 2002 – Powództwo na rzecz pokoju jako ambasador ONZ.
- 2025 – Śmierć w Beverly Hills.
Szkoły i studia – wykształcenie
- Szkoła / uczelnia
- Uniwersytet w Cambridge
- Kierunek studiów
- etologia
- Tytuł
- doktor
- Lata nauki
- 1962-1965
O twórczości – czym się zajmuje
- Zawód
- etolożka, antropolożka, aktywistka
- Gatunki
- nauka, literatura popularnonaukowa
- Kiedy tworzył (epoka)
- XX-XXI wiek
- Styl pisania
- ochrona środowiska
- O czym pisze (tematy)
- Ochrona środowiska, badania nad zachowaniem zwierząt, empatia wobec zwierząt.
- Skąd czerpał inspirację
- Louis Leakey, natura, doświadczenia z dzieciństwa.
- Kto na nim się wzorował
- Dian Fossey, Birutė Galdikas, ruchy na rzecz ochrony zwierząt.
Czym się wyróżnia – charakterystyczne cechy
- badania nad szympansami
- promowanie ochrony środowiska
- edukacja ekologiczna
Najważniejsze książki i dzieła
- Tytuł
- In the Shadow of Man
- Rok wydania
- 1971
- Rodzaj
- książka
- O czym jest
- Pierwsza książka Goodall, opisująca jej badania nad szympansami.
- Tytuł
- The Chimpanzees of Gombe: Patterns of Behavior
- Rok wydania
- 1986
- Rodzaj
- książka
- Tytuł
- Through a Window: 30 Years Observing the Gombe Chimpanzees
- Rok wydania
- 1990
- Rodzaj
- książka
Nagrody i wyróżnienia
- Dame Commander of the Order of the British Empire (2003) – za usługi dla ochrony środowiska
- Nagroda Templetona (2021) – za wkład w naukę i duchowość
- Medal Wolności Prezydenta USA (2025) – za działalność na rzecz ochrony środowiska
Słynne cytaty autora
What you do makes a difference, and you have to decide what kind of difference you want to make.
— Jane Goodall
Ciekawostki o autorze
- Goodall była wegetarianką przez wiele lat, a w 2021 roku przeszła na weganizm.
- Jej badania nad szympansami w Gombe Stream National Park są najdłużej trwającymi badaniami dzikich szympansów na świecie.
- Goodall była ambasadorką ONZ ds. pokoju od 2002 roku.
Co o nim mówią – krytycy i czytelnicy
- Ocena krytyków
- Twórczość Goodall była szeroko doceniana, a jej badania zmieniły sposób, w jaki postrzegamy szympansy i inne zwierzęta.
- Znaczenie dla kultury
- Goodall stała się ikoną ruchu na rzecz ochrony środowiska i praw zwierząt.
Źródła
- Strona oficjalna
- janegoodall.org
- Wikipedia
- pl.wikipedia.org
