Mahatma Gandhi – Biografia

Mohandas Karamchand Gandhi (2 październik 1869 - 30 luty 1948), powszechnie znany jako Mahatma Gandhi, był indyjskim prawnikiem, myślicielem politycznym, filozofem i działaczem społecznym, uznawanym za jednego z głównych przywódców antykolonialnego ruchu narodowego w Indiach. Urodził się w Porbandarze w nadmorskim Gudźaracie w hinduistycznej społeczności Bania; był synem wysokiego urzędnika państwowego. W dzieciństwie i młodości kształcił się m.in. w Rajkocie, a w wieku 13 lat zawarł aranżowane małżeństwo z Kasturbai Gokuldas Kapadia (Kasturba). W 1888 wyjechał do Londynu, gdzie studiował prawo w Inner Temple i w 1891 został dopuszczony do palestry. Po powrocie do Indii bezskutecznie próbował rozwinąć praktykę adwokacką w Bombaju i Rajkocie.

Przełomem w jego życiu stał się wyjazd do Afryki Południowej w 1893, gdzie przez 21 lat działał na rzecz praw obywatelskich indyjskiej społeczności, doświadczając jednocześnie dyskryminacji rasowej. W tym okresie współtworzył Natal Indian Congress (1894), a także rozwijał metody walki politycznej oparte na niestosowaniu przemocy i obywatelskim nieposłuszeństwie, określane jako satyagraha. W 1903 założył wielojęzyczne pismo „Indian Opinion”, a w 1910 współtworzył wspólnotę Tolstoy Farm. Honorowy tytuł Mahātmā ("wielkoduszny", "czcigodny") po raz pierwszy zastosowano wobec niego w Afryce Południowej w 1914. W 1909 opublikował Hind Swaraj, który stał się jednym z kluczowych tekstów programowych jego myślenia o samorządności i niezależności.

W 1915 wrócił do Indii i rozpoczął organizowanie chłopów, rolników oraz robotników miejskich przeciw dyskryminacji i nadmiernym podatkom, m.in. w ramach Champaran agitation (1917) i Kheda agitations (1918). W kolejnych latach, jako przywódca Indian National Congress (od 1921), prowadził ogólnokrajowe kampanie na rzecz swaraj (samorządności/niepodległości), ograniczania ubóstwa, zwiększania praw kobiet, budowania zgody religijnej i etnicznej, zniesienia nietykalności oraz wzmacniania samowystarczalności ekonomicznej. Stał się symbolem prostoty i solidarności z ubogimi, m.in. poprzez noszenie krótkiego dhoti z ręcznie przędzonej tkaniny, życie we wspólnocie samowystarczalnej oraz praktykę długich postów jako formy introspekcji i protestu. W 1930 poprowadził Dandi Salt March, wymierzony w brytyjski podatek solny, a w 1942 wezwał Brytyjczyków do opuszczenia Indii, co wiązało się z kolejnymi aresztowaniami i wieloletnimi uwięzieniami.

Równolegle Gandhi był płodnym pisarzem i redaktorem. Oprócz Hind Swaraj publikował w prasie, m.in. w „Young India”, „Navajivan”, „Harijan” oraz „Indian Opinion”. Najbardziej znanym dziełem autobiograficznym jest The Story of My Experiments with Truth; pisał także m.in. Satyagraha in South Africa oraz Songs from Prison. Jego styl cechowała prostota i precyzja, a twórczość łączyła refleksję moralną z programem działań społecznych i politycznych, w tym z postulatem walki bez przemocy, wegetarianizmu i prostoty.

Wizja niepodległych Indii opartych na pluralizmie religijnym została w latach 40. XX wieku podważona przez narastający nacjonalizm muzułmański i żądania utworzenia odrębnego państwa. W sierpniu 1947 Wielka Brytania przyznała niepodległość, jednak doszło do podziału na Indie i Pakistan, czemu Gandhi się sprzeciwiał. W obliczu masowych migracji i przemocy religijnej w Pendżabie, Bengalu i innych regionach podejmował działania mediacyjne, odwiedzał najbardziej dotknięte obszary i prowadził strajki głodowe, próbując powstrzymać rozlew krwi. Ostatni z nich rozpoczął w Delhi 12 stycznia 1948.

30 stycznia 1948 w Delhi Gandhi został zastrzelony podczas spotkania modlitewnego przez Nathurama Godse, hinduistycznego nacjonalistę. W Indiach jest upamiętniany jako „Ojciec Narodu”, a jego urodziny, 2 października, obchodzone są jako Gandhi Jayanti; dzień ten jest również znany na świecie jako International Day of Nonviolence. Jego dziedzictwo, oparte na idei satyagraha i konsekwentnym dążeniu do przemian społecznych metodami pokojowymi, wywarło wpływ na ruchy praw obywatelskich i wolnościowe w wielu krajach.