EBOOK Upadły anioł zmysłów...Metaforyka zapachu i percepcji węchowej we współczesnej polszczyźnie

Książka poświęcona jest metaforyce związanej z zapachem i doznaniem węchowym we współczesnym języku polskim. Metodologiczną podstawą analizy językowej jest kognitywna koncepcja metafory pojęciowej, wiążąca jej sens z rozumieniem i doświadczaniem pewnych rzeczy i zjawisk w kategoriach innych, bardziej dostępnych poznawczo. Wykorzystane są również elementy metodologii ram semantycznych i pojęcie profilowania. Analizowanym materiałem są wyrażenia ogólne, konteksty są zaczerpnięte z korpusów języka polskiego - w myśl zakładanej koncepcji świadectwem metaforyczności jest nie tylko język artystyczny, ale w równym stopniu język codzienny.

W pierwszej części partii analitycznej przedstawiono główne modele konceptualizacyjne zapachu: odwołujący się do wzorca natury, istoty ożywionej, muzyki i dzieła mody. Dokonana jest też analiza pojęciowego pola nazw zapachu w polszczyźnie - w zakresie jego zasobu oraz właściwości semantycznych znajdujących się w jego centrum leksemów, a także przedstawione ograniczenia w konceptualizowaniu zapachu w zależności od profilowanych cech pojęcia wyrażanego przez dany leksem.

W drugiej części pracy analizie poddane są wyrażenia świadczące o metaforycznym ujmowaniu różnych sytuacji i stanów natury abstrakcyjnej za pomocą odwołania do zjawiska percepcji węchowej.
Poprzedzone jest to uporządkowaniem pola czasowników percepcji węchowej zwłaszcza w zakresie profilowanych przez poszczególne leksemy cech pojęcia, które decydują o ukierunkowaniu metaforyki. Główna uwaga poświęcona jest omówieniu zaobserwowanych w polszczyźnie metafor związanych z percepcją węchową
Wstęp9

1. Fenomen zapachu i węchu w perspektywie biologii, kultury i nauki11

1.1. Rola zapachu w życiu człowieka11
1.1.1. Węch jako zmysł ułatwiający orientację w świecie11
1.1.2. Zapach w kulturze i życiu społecznym15
1.1.3. Czy rzeczywiście zmysł "niższy"?22
1.2. Zapach i percepcja węchowa w świetle nauki30

2. Zapach i doznanie węchowe jako przedmiot zainteresowania lingwistyki na gruncie języka polskiego41

3. Podstawy metodologiczne opisu zjawisk językowych zastosowanego w pracy53

4. Percepcja węchowa a lingwistyczny problem subkategoryzacji doświadczenia zmysłowego63

5. Zrozumieć zapach przez świat73

5.1. Dlaczego o zapachu trzeba mówić metaforycznie?73
5.2. Konceptualizacja zapachu - modele natury78
5.3. Konceptualizacja zapachu - model istoty ożywionej93
5.4. Konceptualizacja zapachu jako dzieła człowieka102
5.5. Ograniczenia w konceptualizacji zapachu114
5.5.1. Nazwy zapachu we współczesnej polszczyźnie114
5.5.2. Konceptualizacja zapachu w zależności od profilowanych cech pojęcia138

6. Zrozumieć świat przez doświadczenie węchowe145

6.1. Domena zapachu jako źródłowa145
6.2. Czasowniki percepcji węchowej146
6.3. Przeniesienia metaforyczne oparte na czasownikach percepcji węchowej - stan badań156
6.4. Uwarunkowania percepcji węchowej jako podłoże związanej z nią metaforyki161
6.5. Metafory związane z percepcją węchową164

Zakończenie213
Bibliografia215
Summary231
Zusammenfassung233