EBOOK Historia kościelna

Historia kościelna Euzebiusza jest pierwszym i najważniejszym dziełem tego typu w Kościele. Dzięki niej nazywano jej autora "Ojcem historiografii chrześcijańskiej". Zdecydowana większość wszystkich informacji jakie posiadamy na temat pierwotnego Kościoła pochodzi właśnie z tego dzieła. Historia kościelna to coś więcej niż historia Kościoła. Co prawda nią autor interesuje się przede wszystkim, ale patrzy szeroko na świat, cytuje dokumenty cesarskie, wiele listów, zestawień itp. Z zamiłowania był archiwistą, który pieczołowicie starał się zachować dokumenty źródłowe i jego dzieło jest wręcz nimi przepełnione. Tylko dzięki niemu też jest możliwe odtworzenie formowania się Nowego Testamentu, powstawania nowych struktur kościelnych czy list biskupów poszczególnych miast. Nowe wydanie jakie przedstawiamy jest gruntowną przeróbką starego, a dobrego przekładu ks. Arkadiusza Lisieckiego, powstałego na początku XX wieku. Dodajemy do niego tekst oryginalny według wydania krytycznego i tyle przypisów redakcyjnych, ile wydało nam się niezbędne dla lepszego zrozumienia tekstu. Literatura na temat wczesnego chrześcijaństwa jest jednak tak obfita, że nie pretendujemy do tego, by w całości ją uwzględnić.
WPROWADZENIE ..... 5

BIBLIOGRAFIA ..... 10

Euzebiusz z Cezarei HISTORIA KOŚCIELNA

KSIĘGA PIERWSZA ..... 15

1. Założenie zamierzonego dzieła ..... 17

2. Streszczenie najważniejszych wiadomości o preegzystencji

i bóstwie naszego Pana i Zbawiciela, Chrystusa Bożego Pomazańca ..... 19

4. O tym, że religia zwiastowana przez Chrystusa wszystkim narodom nie jest ani nowa, ani obca ..... 37

5. Czasy, w których Chrystus objawił się ludziom ..... 41

6. O tym, jak za czasów Chrystusa, zgodnie z proroctwami, zakończyła się władza wodzów narodu żydowskiego, którzy dotychczas obejmowali sukcesję po swych praojcach, i jak Herod jako pierwszy cudzoziemiec objął nad nimi władzę królewską ..... 43

7. Występujące rzekomo w Ewangeliach rozbieżności co do rodowodu Chrystusa ..... 47

8. Zbrodnia, jakiej dopuścił się Herod na dzieciach, i jego straszna śmierć ..... .53

9. Czasy Piłata ..... 57

10. Arcykapłani żydowscy, za czasów których Chrystus głosił swoją naukę ..... 59

11. Świadectwa odnoszące się do Jana Chrzciciela i do Chrystusa ..... 61

12. Uczniowie naszego Zbawiciela ..... .65

13. Opowieść o możnowładcy edeskim ..... .67

KSIĘGA DRUGA ..... 75

1. Zachowanie apostołów po wniebowstąpieniu Chrystusa ..... 79

2. Tyberiusz głęboko poruszony sprawozdaniem Piłata o Chrystusie ..... 85

3. Szybkie rozszerzenie się nauki Chrystusa na cały świat ..... 87

4. Po śmierci Tyberiusza Gajusz [Kaligula] czyni Agryppę królem żydowskim i skazuje Heroda na dożywotnie wygnanie ..... 89

5. Poselstwo Filona do Gajusza w sprawie Żydów ..... 89

6. Nieszczęścia, jakie spadły na Żydów po zbrodni, której dopuścili się na Chrystusie ..... 91

7. Samobójstwo Piłata ..... 95

8. Głód w czasach Klaudiusza ..... 95

9. Męczeństwo Jakuba Apostoła ..... .95

10. O tym, że Agryppę zwanego też Herodem za prześladowanie apostołów dosięgła Boża sprawiedliwość ..... 97

11. Oszust Teudas ..... 101

12. Helena, królowa Adiabenów ..... 101

13. Szymon Mag ..... 103

14. Głoszenie nauki w Rzymie przez Piotra Apostoła ..... 105

15. Ewangelia Marka ..... 107

16. Marek jako pierwszy głosi w Egipcie naukę Chrystusa ..... 109

17. Relacja Filona o ascetach egipskich ..... 109

18. Pisma Filona, jakie zachowały się do naszych czasów ..... 117

19. Nieszczęścia, jakie dotknęły Żydów w Jerozolimie w dniu Paschy ..... 119

20. Wydarzenia w Jerozolimie w czasach Nerona ..... 121

21. Egipcjanin, o którym wspominają Dzieje Apostolskie ..... 121

22. Paweł, wysłany jako więzień z Judei do Rzymu, przemawia w swojej obronie i zostaje uwolniony od wszelkiej winy ..... 123

23. Męczeństwo Jakuba nazywanego bratem Pańskim ..... 125

24. Po Marku pierwszym biskupem Kościoła aleksandryjskiego zostaje Anianos ..... 133

25. Prześladowanie Nerona, za panowania którego Piotr i Paweł zginęli zaszczytną śmiercią męczeńską ..... 133

26. O tym, jak liczne nieszczęścia spadły na Żydów i jak w końcu wypowiedzieli Rzymianom wojnę ..... 135

KSIĘGA TRZECIA ..... 137

1. Kraje, w których apostołowie głosili Chrystusa ..... 141

2. Pierwszy zwierzchnik Kościoła rzymskiego ..... 141

3. Listy apostolskie ..... 141

4. Pierwsi następcy apostołów ..... 143

5. Ostatnie po Chrystusie oblężenie Żydów ..... 147

6. Panujący wśród Żydów głód ..... 149

7. Przepowiednie Chrystusa ..... 157

8. Znaki poprzedzające wojnę ..... 161

9. Józef i pisma, które pozostawił ..... 163

10. Święte księgi wymieniane przez Józefa ..... 165

11. Symeon zwierzchnikiem Kościoła jerozolimskiego po śmierci Jakuba ..... 167

12. Rozkaz Wespazjana, by odszukać potomków Dawida ..... 169

13. Anaklet, drugi biskup rzymski ..... 169

14. Abilios, drugi zwierzchnik Kościoła aleksandryjskiego ..... 169

15. Klemens, trzeci biskup rzymski ..... 169

16. List Klemensa ..... 171

17. Prześladowanie za rządów Domicjana ..... 171

18. Jan Apostoł i Apokalipsa ..... 171

19. Rozkaz Domicjana, by wymordować potomków Dawida ..... 173

20. Krewni naszego Zbawiciela ..... 173

21. Kerdon, trzeci zwierzchnik Kościoła aleksandryjskiego ..... 175

22. Ignacy, drugi biskup antiocheński ..... 177

23. Opowieść o Janie Apostole ..... 177

24. Porządek Ewangelii ..... 181

25. Powszechnie uznane księgi święte i pisma wątpliwe ..... 187

26. Szarlatan Menander ..... 189

27. Herezja ebionitów ..... 191

28. Herezjarcha Keryntos ..... 193

29. Mikołaj i biorący od niego nazwę nikolaici ..... 195

30. Apostołowie, którzy żyli w związkach małżeńskich ..... 195

31. Śmierć Jana i Filipa ..... 197

32. Męczeństwo Symeona, biskupa jerozolimskiego ..... 199

33. Rozkaz Trajana, by ścigać chrześcijan ..... 201

34. Ewaryst, czwarty zwierzchnik Kościoła rzymskiego ..... 203

35. Justus, trzeci biskup jerozolimski ..... 205

36. Ignacy i jego listy ..... 205

37. Wybitni ewangeliści owych czasów ..... 209

38. List Klemensa i dzieła mylnie mu przypisywane ..... 211

39. Pisma Papiasza ..... 213

KSIĘGA CZWARTA ..... 219

1. Biskupi rzymscy i aleksandryjscy w czasach Trajana ..... 223

2. Cierpienia, jakie dotknęły Żydów za jego panowania ..... 223

3. Apologeci wiary za Hadriana ..... 225

4. Biskupi rzymscy i aleksandryjscy za czasów Hadriana ..... 227

5. Biskupi jerozolimscy od czasów Zbawiciela do Hadriana ..... 227

6. Ostatnie oblężenie Żydów za panowania Hadriana ..... 229

7. Ówcześni twórcy fałszywej tak zwanej gnozy ..... .229

8. Pisarze kościelni ..... .235

9. List Hadriana zabraniający karania nas bez sądu ..... .237

10. Biskupi rzymscy i aleksandryjscy za panowania Antonina ..... .239

11. Ówcześni twórcy herezji ..... 239

12. Apologia Justyna do Antonina ..... 243

13. List Antonina do Związku Azjatyckiego o naszej nauce ..... 243

14. Informacje o Polikarpie, uczniu apostołów ..... 245

15. O tym, jak Polikarp za panowania Werusa razem z innymi poniósł śmierć męczeńską w mieście Smyrna ..... .247

16. O tym, jak Justyn Filozof poniósł śmierć męczeńską, głosząc w Rzymie słowo Boże ..... 261

17. Męczennicy, których Justyn wspomina w swoich pismach ..... .263

18. Pisma Justyna, które zachowały się do naszych czasów ..... .267

19. Zwierzchnicy Kościoła rzymskiego i aleksandryjskiego za panowania Werusa ..... 271

20. Zwierzchnicy Kościoła antiocheńskiego ..... 271

21. Słynni ówcześni pisarze kościelni ..... .271

22. Hegesippos i ci, o których wspomina ..... 271

23. Dionizy, biskup koryncki, i Listy, które napisał ..... .275

24. Teofil, biskup antiocheński ..... .279

25. Filip i Modest ..... 279

26. Meliton i ci, o których wspomina ..... .281

27. Apolinary ..... .285

28. Muzanos ..... .285

29. Herezja Tacjana ..... 287

30. Bardesanes Syryjczyk i przypisywane mu dzieła ..... 289

KSIĘGA PIĄTA ..... 291

1. Ilu ludzi i jak w Galii za panowania Werusa stawało do walki w obronie religii ..... .297

2. Jak mili Bogu męczennicy przyjmowali tych, którzy upadli w cza