Po kryzysie

"Po kryzysie" - najnowsza książka wybitnego francuskiego socjologa - to cenny głos w dyskusji na temat problemów współczesnego świata. Kryzys pierwszej dekady XXI wieku ujawnił się wprawdzie w obszarze gospodarki, jednak nie ogranicza się do zjawisk natury ekonomicznej. Ma swój wymiar społeczny, polityczny i kulturowy. Tylko socjologia może ukazać te pozaekonomiczne aspekty kryzysu, niezwykle istotne dla jego objaśnienia. Touraine zadaje ważne pytania: Jak kryzys wpływa na zmianę stosunków między gospodarką i życiem społecznym? Czy demokratyczne społeczeństwa są skazane na kaskadę kryzysów, czy też zdołają odkryć nowy, uwolniony od nich typ życia społecznego? Tematem książki jest więc związek między kryzysem, którego punkt wyjścia jest znany, a długookresową transformacją, mogącą doprowadzić do wyłonienia się i wykrystalizowania tzw. sytuacji post-społecznej. Najbardziej prawdopodobne są dwa scenariusze zmiany. Ludzie rozproszeni i poszkodowani przez kryzys mogą powołać potężny ruch przemocy, który będzie prowadził do powstania jakiegoś rodzaju ładu autorytarnego. Niebezpieczne byłoby zwycięstwo zarówno bogatych, jak i biednych - szczególnie podatnych na przemianę w populistów lub faszystów. Nie jest również wykluczony zwrot w stronę defensywnego komunitaryzmu, widzianego w kategoriach zamykania się w kręgach tożsamości narodowych, religijnych czy etnicznych. To scenariusze katastroficzne. Mogą się też jednak wyłonić nowe grupy społeczne, zdolne do zbiorowego działania i rekonstrukcji swoich wzajemnych relacji na zupełnie nowych zasadach.