EBOOK Euroregiony polskie w procesie integracji europejskiej oraz w przezwyciężaniu peryferyjności i

Cel główny opracowania dotyczy euroregionów, ale tych nie da się oddzielić od polityki regionalnej, jej celów i instrumentów. Autorka umiejętnie łączy te zagadnienia i przedstawia politykę regionalną łącznie z jej instrumentami organizacyjnymi i finansowymi w kontekście euroregionalnym, czego nie czyni się w powszechnie dostępnych, standardowych opracowaniach. Wart podkreślenia jest też fakt przedstawienia perspektywicznej (już niedługo) polityki regionalnej na okres 2014-2020 wraz z jej nowym instrumentem finansowym "Łącząc Europę" oraz jego euroregionalnym ukierunkowaniem. Zawarto tu również nową filozofię wsparciową starych instrumentów funduszowych (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny i Fundusz Spójności) w kontekście trzech wzrostów (inteligentnego, zrównoważonego i integracji społecznej) określonych w Strategii Europa 2020 i służących euroregionom. Stanowi to nowe ujęcie, jeszcze nierozpowszechnione w literaturze przedmiotu.
Wstęp9

Rozdział I. Regiony i rozwój regionalny, klasyfi kacja teorii regionów - wybrane zagadnienia13

Uwagi wstępne13

1. Region i rozwój regionalny - cele i czynniki rozwoju regionalnego13

2. Ekonomia regionu w poszukiwaniu teorii euroregionu18
2.1. Elementy teorii regionu i klasyfi kacja wybranych teorii18
2.2. Teorie lokalizacji - czy tylko w kręgu potencjału produkcyjnego i kosztów transportu - nowa jakość lokalizacji21
2.3. Przepływy czynników produkcji, specjalizacja i efekty aglomeracji, czyli od tradycyjnej do nowoczesnej teorii handlu zagranicznego w rozwoju regionów22
2.4. Organizacja i innowacyjne otoczenie w budowie teorii regionu24
2.5. Teoria geografi i przemysłu i możliwości nowego uprzemysłowienia w regionie26

3. Regiony w Unii Europejskiej (UE) - wybrane zagadnienia26
3.1. Regiony w procesie decyzyjnym UE i dyplomacja regionów27
3.2. Regiony a typ państwa w UE29
3.3. Regiony w strukturze terytorialno-administracyjnej państw UE34
3.4. Podział NUTS w UE - istota, znaczenie oraz dążenie do usystematyzowania i porównywalności regionów w Europie37

Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów45

Rozdział II. Od współpracy transgranicznej do euroregionów47

Uwagi wstępne47

1. Od współpracy transgranicznej...47

2. ...do euroregionów53

Uwagi końcowe59

Rozdział III. Instrumenty organizacyjne (instytucjonalne) i prawne regionów/euroregionów61

Uwagi wstępne61

1. Rada Europy i jej wpływ na instytucjonalizację regionów w Europie62
1.1. Krótki rys genezy Rady Europy i struktury organizacyjnej62
1.2. Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy jako główny organ dla funkcjonowania regionów/euroregionów67
1.2.1. Funkcje Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy67
1.2.2. Struktura organizacyjna Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy68

2. Komitet Regionów i jego znaczenie w instytucjonalizacji regionalnej69
2.1. Funkcje Komitetu Regionów dla regionów i euroregionów69
2.2. Struktura organizacyjna Komitetu Regionów71

3. Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG) i jego szczególne zaangażowanie oraz "misja" dla euroregionów73
3.1. SERG - geneza, zadania i cele73
3.2. SERG - struktura organizacyjna i członkowstwo75
3.3. SERG - funkcje dla euroregionów i "misja specjalna"79

4. Umocowanie prawne regionów/euroregionów82
4.1. Europejska Konwencja Ramowa o Współpracy Transgranicznej między Wspólnotami i Władzami Terytorialnymi (Konwencja Madrycka) - jako główna podstawa prawna dla regionów transgranicznych82
4.2. Europejska Karta Regionów Granicznych i Transgranicznych kodeksem dla współpracy transgranicznej84
4.3. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego i Europejska Karta Samorządu Regionalnego85

Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów87

Rozdział IV. Instrumenty fi nansowe dla regionów/euroregionów w ramach unijnej politykiregionalnej, polityk sektorowych oraz fi nansowe mechanizmy spoza UE 89
Uwagi wstępne89

1. Polityka regionalna UE "dziś i "jutro"91
1.1. Lata 2007-2013 i 2014-202091
1.2. Strategia Europa 2020 - założenia i cele - jako wyznacznik przyszłej polityki regionalnej UE i "nowej fi lozofi i" dla jej instrumentów fi nansowych 96
1.3. Polityka regionalna w perspektywie 2014 -2020 - wybrane problemy100

2. Unijne fundusze strukturalne dla regionów/euroregionów w ramach polityki regionalnej w okresie 2007-2013 oraz Fundusz Spójności - obszary wsparcia103
2.1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) - geneza, rozwój, obszary wsparcia103
2.2. Europejski Fundusz Społeczny (EFS) - geneza, rozwój, obszary wsparcia109
2.3. Fundusz Spójności (FS) - geneza, rozwój, obszary wsparcia112

3. "Nowy" wymiar wsparcia ze "starych" funduszy strukturalnych w polityce spójności na lata 2014-2020115

4. Istota i znaczenie nowego instrumentu fi nansowego "Łącząc Europę" w dochodzeniu do smart specialisation117

5. Fundusze z polityk sektorowych UE124
5.1. Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - geneza, rozwój, obszary wsparcia124
5.2. Europejski Fundusz Rybacki (EFR) - geneza, rozwój, obszary wsparcia127

6. Inicjatywy Wspólnotowe (IW) - jako szczególny rodzaj fi nansowania regionów/euroregionów128
6.1. Inicjatywy Wspólnotowe - ogólna charakterystyka i klasyfi kacja128
6.1.1. Inicjatywa INTERREG - istota i funkcjonowanie oraz znaczenie euroregionalne132
6.1.2. Pozostałe Inicjatywy Wspólnotowe135

7. Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) - znaczenie dla euroregionów139

8. Inne instrumenty fi nansowe dla wspierania euroregionów: Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Norweski Mechanizm Finansowy141
8.1. Fundusze Norweskie (Mechanizm Finansowy EOG, Norweski Mechanizm Finansowy)141
8.2. Szwajcarki Instrument Finansowy144

Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów146

Rozdział V. Euroregiony wobec pobudzania możliwości rozwojowych - klastry i Partnerstwo Wschodnie149

Uwagi wstępne149

1. Euroregion w roli naturalnego klastra149
1.1. Klaster - ujęcia i kryteria defi nicyjne, teoretyczne zależności149
1.2. Czynniki i etapy tworzenia klastrów w kontekście porównań z euroregionem151
1.3. Znaczenie "nowej ekonomii" dla regionalnego i euroregionalnego klasteringu156

2. Europejska Polityka Sąsiedztwa (EPS) i Partnerstwo Wschodnie jako inicjatywa wynikająca159
z euroregionów i dla euroregionów
2.1. Geneza Europejskiej Polityki Sąsiedztwa w poszukiwaniu wzajemnej współpracy159
2.2. Rozwój i realizacja celów EPS161
2.3. Partnerstwo Wschodnie (PW) - płaszczyzny działania i ramy instytucjonalne164
2.4. Partnerstwo Wschodnie (PW) - polsko-szwedzka inicjatywa zbliżenia wschodniego w relacjach z UE167

Uwagi końcowe w kontekście euroregionów172

Rozdział VI. Aktywność polskich euroregionów w Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT)175

Uwagi wstępne175

1. Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) - istota, priorytety i działania175

2. Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej (EUWT) narzędziem wzmacniania i upowszechniania priorytetów i działań EWT180

3. Polskie euroregiony zachodnie w programach EWT181

4. Pozostałe polskie euroregiony (granica południowa, wschodnia i północna) w programach EWT189
4.1. Program Operacyjny EWT Polska-Słowacja189
4.2. Program Operacyjny EWT Polska-Litwa193
4.3. Program Operacyjny EWT Południowy Bałtyk195

5. Programy EWT w ramach Partnerstwa Wschodniego198
5.1. Program Operacyjny EWT Polska-Białoruś-Ukraina198
5.2. Program Operacyjny EWT Litwa-Polska-Rosja200

Uwagi końcowe205

Rozdział VII. Studium empiryczne polskiej euroregionalizacji - wybrane zagadnienia207
Uwagi wstępne207

1. Polskie pogranicza w opinii "ludności euroregionalnej" przed i po członkostwie w UE208
1.1. Cele euroregionalne208
1.2. Czynniki euroregionotwórcze211
1.3. Znaczenie euroregionalizacji dla pogranicza214
1.4. Korzyści euroregionalne219
1.5. Bariery euroregionalne221
1.6. Próba weryfi kacji wpływu euroregionalizacji na jakość ży