Słownictwo kresowe

Słownictwo różnych wsi i regionów dawnych Kresów różni się znacznie w wyniku pochodzenia tamtejszej polszczyzny, a także ze względu na wpływy języków sąsiednich i stan zachowania gwary.

Draganówka w Tarnopolskim i Mościska koło dzisiejszej granicy leżą na terenach, które po rozbiorach przypadły Austrii, a przed wojną należały do Polski. Materiał z Draganówki został zapisany, gdyż żyło jeszcze wielu starych przesiedleńców, a więc mamy tu dawny stan gwary. Materiał z Mościsk zebrano w ostatnich kilku latach; widać tu silniejsze wpływy ukraińskie i wpływ rosyjski. W Satanowie, lezącym nad Zbruczem, po rozbiorach w państwie rosyjskim, potem sowieckim, po polsku mówi już niewiele osób, stąd jeszcze silniejsze wpływy obce i ustępowanie polszczyzny na rzecz rosyjskiego i ukraińskiego.

Polszczyzna na Brasławszczyźnie na Białorusi powstała w znacznej mierze wskutek polonizacji Białorusinów w XIX wieku. Dla części mieszkańców była językiem domowym, dla innych - językiem drugim, uroczystym, odświętnym. Materiały do słownika zebrano w ostatnich kilku latach

Tak więc tom niniejszy daje dobry przekrój powstania, trwania, rozwoju, a czasem zaniku polszczyzny na dawnych Kresach.