EBOOK Zarys logiki

Skrypt dla studentów kierunków humanistycznych
I Wstęp9
1. Ogólny charakter logiki jako nauki9
2. Logika formalna12
II Syntaktyczna, semantyczna i pragmatyczna charakterystyka języka15
1. Język i jego funkcje15
2. Syntaktyczne reguły języka. Spójność syntaktyczna16
3. Wyrażenia i ich znaczenia17
4. Kategorie syntaktyczne wyrażeń19
III Nazwa jako kategoria syntaktyczna20
1. Nazwa i znaczenie nazwy20
2. Desygnat nazwy, zakres nazwy, rodzaje nazw21
3. Relacje semantyczne nazw22
3.1. Jednoznaczność i wieloznaczność nazw22
3.2. Sposoby użycia nazw24
3.3. Nazwy ostre i nieostre, wyraźne i niewyraźne24
4. Stosunki między zakresami nazw25
IV Ważniejsze błędy w słownym przekazywaniu myśli29
1. Błąd wieloznaczności wyrażeń29
2. Ekwiwokacja30
3. Amfibolia30
4. Błąd wynikający z posługiwania się nazwami o niewyraźnym znaczeniu31
5. Błąd niedopowiedzenia31
V Zdanie logiczne jako kategoria syntaktyczna32
1. Zdanie i sąd. Wartość logiczna zdania32
2. Prawda logiczna33
3. Zdania analityczne i syntetyczne37
4. Zdania proste i złożone38
4.1. Zdania proste38
4.2. Zdania złożone40
VI Elementy teorii definicji49
1. Zagadnienie definicji. Definicje nominalne i realne49
2. Definicje nominalne49
3. Budowa definicji50
4. Podstawowe typy definicji51
4.1. Definicje wyraźne i kontekstowe51
4.2. Definicje sprawozdawcze i projektujące51
5. Warunki poprawności definicji wyrazów. Błędy w definiowaniu53
6. Definicje realne55
VII Podział logiczny58
VIII Rachunek zdań61
1. Wiadomości wstępne61
2. Związki logiczne między zdaniami65
2.1. Związki wykluczania i dopełnienia się zdań65
2.2. Związek logicznej sprzeczności zdań68
2.3. Zasada sprzeczności i zasada wyłączonego środka69
2.4. Związek logicznej równoważności zdań70
2.5. Związek logicznego wynikania zdań. Okres warunkowy70
2.6. Wynikanie inferencyjne77
2.7. Podstawowe prawa logiki zdań wynikające ze stosunku wynikania logicznego77
2.8. Prawa wynikające ze stosunku wykluczania się zdań dysjunktywnych i dopełniania się zdań alternatywnych86
3. Prawa (tautologie) rachunku zdań. Metoda zerojedynkowa93
4. Aksjomatyczna postać rachunku zdań102
Wybrane prawa rachunku zdań106
IX Tradycyjna logika formalna. Rachunek nazw108
1. Formy wnioskowania bezpośredniego108
1.1. Klasyczne zdania kategoryczne108
1.2. Kwadrat logiczny. Prawa kwadratu logicznego - związki logiczne między klasycznymi zdaniami kategorycznymi110
1.3. Konwersja zdań kategorycznych115
1.4. Obwersja zdań kategorycznych118
2. Formy wnioskowania pośredniego. Sylogistyka120
2.1. Pojęcie i podstawowe formy sylogizmu120
2.2. Warunki poprawności trybów sylogistycznych123
2.3. Sprawdzanie trybów za pomocą diagramów Venna128
2.4. Sylogizmy niedoskonałe129
X Elementy rachunku kwantyfikatorów132
1. Symbolika i podstawowe schematy rachunku kwantyfikatorów132
2. Podstawowe tautologie rachunku kwantyfikatorów137
XI Podstawy teorii zbiorów i teorii relacji140
1. Podstawowe pojęcia i symbolika rachunku zbiorów140
2. Stosunki między zbiorami141
3. Działania na zbiorach143
4. Prawa rachunku zbiorów144
5. Algebra Boole'a zbiorów - aksjomatyczny system rachunku zbiorów145
6. Podział zbiorów146
7. Podstawy teorii relacji147
7.1. Podstawowe pojęcia teorii relacji147
7.2. Rodzaje relacji148
XII Wnioskowanie i warunki jego poprawności150
1. Pojęcie wnioskowania. Uznawanie i uzasadnianie twierdzeń150
2. Zasada racji dostatecznej153
3. Wnioskowanie logiczne154
4. Warunki poprawności wnioskowania logicznego155
5. Wnioskowanie dedukcyjne159
6. Wnioskowanie uprawdopodobniające161
7. Wnioskowanie redukcyjne162
8. Wnioskowanie indukcyjne164
8.1. Indukcyjny proces badawczy. Pojęcie wnioskowania indukcyjnego164
8.2. Indukcja matematyczna166
8.3. Wnioskowanie przez indukcję enumeracyjną niezupełną167
8.4. Wnioskowanie przez indukcję enumeracyjną zupełną168
9. Wnioskowanie przez analogię169
10. Wnioskowanie statystyczne170
11. Indukcja eliminacyjna. Kanony Milla171
11.1. Uwagi ogólne na temat indukcji eliminacyjnej i związku przyczynowego171
11.2. Kanony Milla176
12. Błędy w rozumowaniu180
12.1. Błąd materialny180
12.2. Błąd formalny181
12.3. Petitio principis i circulus in pro bando181
12.4. Błędy wieloznaczności182
12.5. Błąd niedopowiedzenia182
12.6. Błąd wynikający z posługiwania się nazwami niewyraźnymi183
12.7. Błąd podziału183
12.8. Błąd kompozycji183
12.9. Błąd ignoratio elenchi184
12.10. Błąd non sequitur - błąd braku wynikania184
12.11. Błąd non causa pro causa - błąd braku związku przyczynowego185
12.12. Błąd uznania następnika185
12.13. Błąd odrzucenia poprzednika186
12.14. Błąd nieuzasadnionego uogólnienia186
12.15. Błąd przypadkowości187
12.16. Błąd zmiany rodzaju187
12.17. Błąd przejścia od znaczenia względnego do znaczenia bezwzględnego187
12.18. Błędy reguły i wyjątku187
XIII Obserwowanie i wyjaśnianie zjawisk188
1. Obserwacja188
2. Hipoteza i teoria190
XIV Przekonywanie jako szczególny rodzaj wnioskowania. Rzetelne i nierzetelne sposoby argumentowania i prowadzenia sporów194
Bibliografia200