Dokąd nam iść wypada? Mesjanizm Polski a prawda dziejów

Wojciech Dzieduszycki (1848-1909) był jednym z najważniejszych polskich myślicieli drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Ten wszechstronnie wykształcony erudyta zdobył uznanie jako filozof i znawca sztuki, ale najważniejsze w jego dorobku pozostają pisma, w których zajął się kwestiami politycznymi i kulturowymi, ściśle ze sobą je łącząc. Snuł bowiem Dzieduszycki rozważania o cywilizacji europejskiej, ukazując jej korzenie i ewolucję, a także zastanawiając się - z pesymistycznymi konkluzjami - dokąd ona zmierza. Dał temu wyraz zwłaszcza w pośmiertnie wydanym opus magnum "Dokąd iść nam wypada?" (1910). To niezwykłe w polskiej tradycji dzieło zawiera wszechstronną analizę głównych prądów ideowych epoki i trafnie przewiduje dalszy rozwój niektórych z nich, zwłaszcza komunizmu. Nie jest to wszakże wyraz profetyzmu autora, ale przejaw dużej klasy jego myślenia, wspartego na wielkiej wiedzy - zwłaszcza znajomości historii, z której potrafił znakomicie skorzystać.