EBOOK Obligacyjne skutki ustawowego prawa odstąpienia od umowy
Opis
W monografii przedstawiono koncepcję ukształtowania treści zobowiązania łączącego strony, powstałego po odstąpieniu od umowy w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki ustawowego odstąpienia od umowy.
Autorka prezentuje kompleksowy, spójny model wzajemnych rozliczeń stron po dokonaniu odstąpienia od umowy. Ma on charakter uniwersalny, ponieważ jest niezależny od kwestii przejścia lub nieprzejęcia własności rzeczy po odstąpieniu, jak również może dotyczyć wszystkich rodzajów umów. Rozważania zawarte w publikacji zostały wzbogacone konkretnymi przykładami praktycznymi, na podstawie których ukazano wady i zalety funkcjonowania różnych koncepcji dotyczących rozliczeń po dokonaniu odstąpienia.
W książce uwzględniono polskie przepisy prawne i regulacje innych państw dotyczące omawianych zagadnień. Zaprezentowano orzecznictwo Sądu Najwyższego, sądów apelacyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także poglądy doktryny.
Adresaci:
Monografia przeznaczona jest dla adwokatów, radców prawnych, notariuszy i sędziów. Zainteresuje także przedsiębiorców oraz pracowników naukowych.
Wykaz skrótów 17
Słowo wstępne 21
Wstęp 23
Część pierwszaPodstawa rozliczeń między stronami po dokonaniu odstąpienia - kwestia odesłania do skutków bezpodstawnego wzbogacenia 53
Rozdział ISkutki odstąpienia w praktyce - trudności i kontrowersje 55
1.1. Uwagi ogólne 55
1.2. Przedmiot obowiązku zwrotu 56
1.3. Stosowanie art. 494 k.c. 56
1.4. Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy podlegającej zwrotowi 57
1.5. Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu 59
1.6. Odstąpienie a odszkodowanie z tytułu niewykonania zobowiązania 61
1.7. Jakie wartości i interesy stron chroni odstąpienie od umowy 62
1.8. Co należy uzyskać przez odstąpienie 66
1.8.1. Usługi jako przedmiot umowy (usługi jako świadczenie wzajemne) 72
1.8.2. Zbycie, utrata, uszkodzenie przedmiotu świadczenia 73
1.8.3. Dzieło lub roboty budowlane w postaci nieukończonej 76
1.9. Rozliczenia przy odstąpieniu częściowym 79
1.10. Wnioski 79
Rozdział IIFunkcje różnych rodzajów odstąpienia i rozliczeń po ich dokonaniu 81
2.1. Uwagi ogólne 81
2.2. Kryteria wyboru rodzajów odstąpienia do analizy 82
2.3. Różne rodzaje odstąpienia w kontekście pełnionych funkcji 83
2.3.1. Umowne prawo odstąpienia 83
2.3.2. Konsumenckie prawo odstąpienia 87
2.3.3. Odstąpienie syndyka masy upadłości od umowy wzajemnej 92
2.3.4. Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej 94
2.3.5. Model mieszany - odstąpienie przewidziane tak zwaną umową deweloperską 97
2.4. Pozostałe czynniki zróżnicowania różnych rodzajów odstąpienia 100
2.4.1. Definitywność zobowiązania 100
2.4.2. Układ interesów podmiotów stosunku prawnego 104
2.4.3. Konieczność liczenia się z obowiązkiem zwrotu przedmiotów świadczeń 106
2.5. Podobieństwa między różnymi rodzajami odstąpienia 109
2.6. Czynniki zróżnicowania różnych rodzajów odstąpienia a rozliczenia między stronami 110
2.7. Wnioski 111
Rozdział IIIWpływ odstąpienia na istnienie umowy i na stosunek zobowiązaniowy 114
3.1. Uwagi ogólne 114
3.2. Przedmiot oddziaływania odstąpienia - umowa czy stosunek zobowiązaniowy 116
3.2.1. Potrzeba i sens wyróżnienia przedmiotu oddziaływania odstąpienia 116
3.2.2. Struktura stosunku zobowiązaniowego 117
3.2.3. Koncepcje w dawnej literaturze niemieckiej - teoria skutków bezpośrednich, teoria pośrednia, teoria skutków pośrednich 120
3.2.4. Teoria wygaśnięcia zobowiązania 122
3.2.5. Teoria przekształcenia (Umwandlungstheorie) 124
3.2.6. Teoria samoistnego zobowiązania 128
3.3. Wpływ odstąpienia na poszczególne prawa i zobowiązania umowne 131
3.3.1. Wpływ odstąpienia na istnienie głównych zobowiązań umownych - zwalniająca funkcja odstąpienia 131
3.3.2. Wpływ odstąpienia na istnienie praw akcesoryjnych 132
3.3.2.1. Uwagi ogólne 132
3.3.2.2. Wpływ odstąpienia na zabezpieczenia wierzytelności 133
3.3.2.3. Wpływ odstąpienia na zastrzeżenie zadatku 141
3.4. Konwencja wiedeńska o międzynarodowej sprzedaży towarów oraz międzynarodowe projekty harmonizacyjne/unifikacyjne 141
3.4.1. Regulacja konwencyjna 141
3.4.2. Zasady europejskiego prawa umów (PECL), projekt Wspólnego systemu odniesienia (DCFR), Zasady Acquis, Zasady UNIDROIT, Zasady TRANS-LEX 147
3.5. Ocena poszczególnych koncepcji w świetle funkcji odstąpienia i wartości chronionych przez odstąpienie 150
3.6. Wnioski 151
Rozdział IVKontrowersje wokół zasięgu czasowego skutków odstąpienia 155
4.1. Uwagi ogólne 155
4.2. Niejednolitość regulacji dotyczących wpływu odstąpienia na istnienie zobowiązania w wybranych porządkach prawnych. System romański i system germański - prezentacja koncepcji 156
4.2.1. Koncepcja romańska - przyjęcie skutku odstąpienia ex tunc 157
4.2.2. Koncepcja germańska - przyjęcie skutku odstąpienia ex nunc 160
4.3. Prawo polskie 161
4.3.1. Odpadnięcie kauzy 165
4.3.2. Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu jako konsekwencja odstąpienia 166
4.3.3. Korzystanie z rzeczy po dokonaniu odstąpienia 168
4.4. Krytyka retroaktywności odstąpienia 168
4.4.1. Możliwość dochodzenia odszkodowania 169
4.4.2. Redefinicja pojęcia retroaktywności a funkcja odstąpienia 169
4.4.2.1. Wyróżnienie retroaktywności - fikcji i retroaktywności - techniki na gruncie prawa francuskiego i na tle art. 395 § 2 k.c. 172
4.4.3. Wykładnia językowa 175
4.4.4. Wpływ odstąpienia na możliwość dochodzenia zastrzeżonych kar umownych 183
4.5. Pogląd pośredni (obligacyjne skutki ex tunc) 186
4.5.1. Prawo włoskie - teoria zdarzenia odnawiającego zobowiązanie 189
4.5.2. Prawo austriackie 190
4.6. Projekty unifikacyjne/harmonizacyjne - europeizacja prawa cywilnego 190
4.6.1. Zasady europejskiego prawa umów (PECL) 190
4.6.2. Projekt Wspólnego systemu odniesienia (DCFR) 191
4.6.3. Zasady Acquis 191
4.6.4. Zasady międzynarodowych umów handlowych UNIDROIT 192
4.6.5. Projekt instrumentu opcjonalnego 192
4.6.6. Zasady TRANS-LEX 194
4.7. Zasięg czasowy skutków odstąpienia a rozliczenia między stronami po dokonaniu odstąpienia 194
4.8. Wnioski 195
Rozdział VPodstawa rozliczeń między stronami po skorzystaniu z ustawowego prawa odstąpienia - analiza krytyczna istniejących koncepcji 199
5.1. Uwagi ogólne 199
5.2. Prezentacja koncepcji 201
5.2.1. Wykładnia literalna art. 494 k.c. - samoistny i wyczerpujący charakter normy 201
5.2.2. Dopuszczalność wzajemnego stosowania analogii norm regulujących różne rodzaje odstąpienia 202
5.2.3. Bezpodstawne wzbogacenie 206
5.2.4. Przepisy o rozliczeniach między właścicielem a posiadaczem 209
5.3. Wpływ przyjęcia poszczególnych koncepcji na rozliczenia między stronami 211
5.3.1. Zwrot przedmiotu świadczenia (przedmiotu umowy) 211
5.3.2. Dalsze rozliczenia między stronami 215
5.3.2.1. Wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotu świadczenia 215
5.3.2.2. Nakłady 221
5.4. Reżim bezpodstawnego wzbogacenia - konsekwencje zastosowania pozostałych przepisów 223
5.4.1. Zasada surogacji 223
5.4.2. Wydanie korzyści przez osobę trzecią 224
5.4.3. Przepadek 225
5.5. Konsekwencje przyjęcia poszczególnych koncepcji rozliczeń między stronami a wartości i interesy stron chronione przez odstąpienie oraz trudności, które odstąpienie rodzi w praktyce 225
5.5.1. Reakcja na naruszenie zobowiązania 225
5.5.2. Dochodzenie naprawienia szkody 226
5.5.3. Brak możliwości dochodzenia równowartości utraconego przedmiotu świadczenia a restytucyjna funkcja odstąpienia 227
5.5.4. Obowiązek zwrotu a stan aktualności wzbogacenia 228
5.5.5. Zwrot wartości pierwotnej i przedmiot obowiązku zwrotu 229
5.5.6. Pozostałe rozliczenia między stronami 230
5.6. Wnioski 231
Rozdział VIKoncepcja odesłania do skutków bezpodstawnego wzbogacenia 233
6.1. Uwagi ogólne 233
6.2. Stosunek bezpodstawnego wzbogacenia do art. 494 k.c. 234
6.3. Koncepcje odesłania do podstawy prawnej i odesłania do skutków prawnych 235
6.4. Odesłanie art.