EBOOK Status prawny członka spółdzielni mieszkaniowej w spółdzielczych stosunkach lokatorskich

Stan prawny na 1.05.2010 r.  Niniejsza monografia jest studium traktującym o statusie prawnym członka spółdzielni mieszkaniowej w spółdzielczych stosunkach lokatorskich, przez które należy rozumieć dwa stosunki prawne powstałe w wyniku kolejno zawartych po sobie umów o budowę i ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Z uwagi na ich podobieństwo do innych relacji łączących członka i spółdzielnię mieszkaniową, np. powstałych w wyniku zawarcia umowy o budowę z członkiem ubiegającym się o ustanowienie odrębnej własności lokalu, część poczynionych w niniejszej książce ustaleń zachowuje doniosłość przy ocenie tych ostatnich. Jest to więc w pewnym stopniu opracowanie dotyczące wszystkich typów spółdzielczych stosunków prawnych mogących występować między spółdzielnią mieszkaniową a jej członkiem.  Status prawny członka spółdzielni został przedstawiony całościowo, tj. począwszy od zaistnienia spółdzielczych stosunków lokatorskich, przez ich trwanie aż do wygaśnięcia oraz towarzyszących temu zdarzeniu skutkom. Poruszone w pracy liczne problemy jurydyczne o doniosłości praktycznej i teoretycznej, rzadko dotąd analizowane, np. kwestia natury prawnej omawianych stosunków czy zasada równości, zostały poddane dogłębnej analizie ukierunkowanej na ich wszechstronne wyjaśnienie. Prezentowana publikacja uwzględnia także poglądy doktryny obcej - głównie niemieckiej - oraz bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego. Z tych powodów powinna spotkać się z zainteresowaniem przedstawicieli środowiska akademickiego i zawodów prawniczych zajmujących się poruszaną tematyką.
Wykaz skrótów  17
Wstęp  23
Rozdział I. Powstanie spółdzielczych stosunków lokatorskich  31
1. Spółdzielnia mieszkaniowa jako ustawowy typ osoby prawnej a status prawny członka i jego rodziny  31
1.1. Spółdzielnia mieszkaniowa jako ustawowy typ osoby prawnej  31
1.2. Główny cel spółdzielni mieszkaniowej i sposób jego osiągnięcia  32
1.2.1. Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członka i jego rodziny  32
1.2.2. Dostarczanie członkom i ich rodzinom lokali mieszkalnych oraz skutki ekonomiczne  35
1.3. Zakres podmiotowy zaspokajania przez spółdzielnię mieszkaniową potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członka i jego rodziny  40
1.3.1. Zasada członek-klient  40
1.3.2. Rodzina członka  42
1.4. Cel uboczny spółdzielni mieszkaniowej  44
2. Prawo członka do świadczeń spółdzielni mieszkaniowej  50
2.1. Cel spółdzielni mieszkaniowej a prawo członka  50
2.2. Zasadność wyróżnienia prawa członka  51
2.2.1. Analiza prawnoporównawcza  51
2.2.2. Analiza porównawcza statusu prawnego członków wybranych typów spółdzielni  53
2.2.3. Analiza historyczno-prawna  55
2.2.4. Analiza obowiązujących przepisów  57
2.3. Charakterystyka prawa członka  59
2.4. Roszczenie o zawarcie umowy o budowę  61
3. Dobrowolna i sądowa realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę oraz odpowiedzialność odszkodowawcza spółdzielni mieszkaniowej  66
3.1. Dobrowolna realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę  66
3.2. Sądowa realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę  71
3.3. Odpowiedzialność odszkodowawcza  73
Rozdział II. Realizacja celu spółdzielni mieszkaniowej w ramach spółdzielczych stosunków lokatorskich  78
1. Zagadnienia wstępne  78
1.1. Terminologia  78
1.2. Powiązanie celu spółdzielni mieszkaniowej i spółdzielczych stosunków lokatorskich  81
2. Koncepcje regulacji stosunków prawnych realizujących cel spółdzielni  82
2.1. Korporacyjna koncepcja regulacji  82
2.2. Obligacyjna koncepcja regulacji  89
2.3. Korporacyjno-obligacyjna koncepcja regulacji  93
2.4. Wnioski  94
3. Stanowisko doktryny i judykatury dotyczące stosunków prawnych między spółdzielnią a członkiem  95
3.1. Podział na prawa i obowiązki wynikające ze stosunku członkostwa i pochodne od stosunku członkostwa  95
3.1.1. Założenia, kryteria i cel podziału  95
3.1.2. Podział a zagadnienie natury prawnej stosunków pochodnych  101
3.1.3. Wnioski  103
3.2. Podział na stosunki wynikające z członkostwa oraz z członkostwa i ze szczególnego indywidualnego uregulowania  104
4. Geneza sporu o naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich  105
4.1. Wprowadzenie  105
4.2. Geneza i znaczenie sporu w wybranych systemach prawnych  106
4.3. Geneza i znaczenie sporu w prawie polskim  109
5. Cywilnoprawna natura spółdzielczych stosunków lokatorskich  112
Rozdział III. Natura prawna spółdzielczych stosunków lokatorskich  117
1. Stanowiska doktryny i judykatury w kwestii natury prawnej spółdzielczych stosunków lokatorskich  117
1.1. Wprowadzenie  117
1.2. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach  119
1.3. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz ustawy - prawo spółdzielcze  120
1.3.1. Poglądy akcentujące korporacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich  120
1.3.2. Poglądy akcentujące obligacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich  128
1.3.3. Poglądy akcentujące korporacyjno-obligacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich  131
1.4. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych  134
2. Kryteria służące ustaleniu natury prawnej spółdzielczych stosunków lokatorskich  137
2.1. Podwójna pozycja członka jako udziałowca spółdzielni mieszkaniowej i strony spółdzielczych stosunków lokatorskich  137
2.2. Cechy spółdzielczych stosunków lokatorskich  140
2.2.1. Cechy stosunku obligacyjnego i korporacyjnego  140
2.2.2. Podstawa prawna spółdzielczych stosunków lokatorskich  145
2.2.2.1. Podstawa prawna spółdzielczego stosunku lokatorskiego wynikającego z umowy o budowę  145
2.2.2.2. Podstawa prawna spółdzielczego stosunku lokatorskiego wynikającego z umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego  151
2.2.3. Cecha zależności organizacyjnej  154
2.2.3.1. Cecha zależności organizacyjnej w spółdzielczym stosunku lokatorskim wynikającym z umowy o budowę lokalu  154
2.2.3.2. Cecha zależności organizacyjnej w spółdzielczym stosunku lokatorskim wynikającym z umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego  155
2.2.4. Cecha współdziałania spółdzielni mieszkaniowej i członka w dążeniu do osiągnięcia wspólnego celu  159
2.2.4.1. Cecha współdziałania w spółdzielczym stosunku lokatorskim wynikającym z umowy o budowę  159
2.2.4.2. Cecha współdziałania w spółdzielczym stosunku lokatorskim wynikającym z umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego  161
2.2.5. Niemożność wypowiedzenia spółdzielczego stosunku lokatorskiego  162
2.3. Zależność spółdzielczych stosunków lokatorskich od członkostwa  164
2.3.1. Stanowisko doktryny i judykatury  164
2.3.2. Rodzaje zależności  167
2.3.3. Zależność spółdzielczego stosunku lokatorskiego wynikającego z umowy o budowę od członkostwa  168
2.3.4. Zależność spółdzielczego stosunku lokatorskiego wynikającego z umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego od członkostwa  170
2.3.5. Zagadnienie wpływu zależności spółdzielczego stosunku lokatorskiego od członkostwa na jego naturę prawną  172
2.4. Terminologia i ustawowy sposób regulacji spółdzielczych stosunków lokatorskich  175
3. Wnioski  176
Rozdział IV. Wpływ zasady równości na pozycję prawną członka w spółdzielczych stosunkach lokatorskich  180
1. Zasada równości w prawie spółdzielczym  180
1.1. Pojęcie zasad prawa  180
1.2. Geneza zasady równości  180
1.3. Treść zasady równości  185
1.4. Zasada równości jako granica autonomii spółdzielni  188
1.5. Zasada równości jako zasada dyrektywalna  189
1.6. Zasadność wyróżnienia prawa członka do równego traktowania w znaczeniu podmiotowym  191
2. Zasada równości w spółdzielczych stosunkach lokatorskich  197
2.1. Obowiązywanie zasady równości - uzasadnienie  197
2.2. Zasada równości względnej - dopuszczalne kryteria różnicujące  201
2.2.1. Kr