EBOOK Ekspertyza w sprawie regulacji nieuczciwych praktyk rynkowych skierowanych do konsumentów Proj

e-ISBN: 978-83-233-8686-5

Niniejsza ekspertyza została przygotowana w ramach projektu "Konsument wobec nieuczciwych praktyk rynkowych" (nr PL0465) współfinansowanego przez Norweski Mechanizm Finansowy a realizowanego przez Instytut Prawa Własności Intelektualnej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorami ekspertyzy są pracownicy naukowi Instytutu, specjalizujący się w dziedzinie prawa konkurencji i ochrony praw konsumentów.
Ekspertyza nie jest klasycznym komentarzem do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom handlowym. Stara się natomiast prezentować jej problematykę z perspektywy poprawności implementacji prawa europejskiego oraz zgodności z krajowym systemem prawnym, w szczególności innymi regulacjami "konsumenckimi" i ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Istotnym jej elementem jest analiza zastosowania przyjętych rozwiązań w praktyce. W tym celu zostało też przeprowadzone badanie ankietowe adresowane do organów zaangażowanych w stosowanie ustawy, przede wszystkim środowiska sędziowskiego i rzeczników konsumentów. Wnioski z analizy uzyskanych danych empirycznych znajdują się w ostatnim rozdziale ekspertyzy.
Autorzy ekspertyzy dołożyli starań w celu wyczerpującego przedstawienia przedmiotowej problematyki. Poszczególne części pracy i przedstawione w nich wnioski stanowią wyraz ich indywidualnej oceny regulacji nieuczciwych praktyk rynkowych. Mamy nadzieję, że niniejsze opracowanie będzie wartościowym wkładem w generalną dyskusję na temat modelu ochrony konsumentów, przyczyniając się również do poprawy jakości stosowania prawa w tym zakresie.
prof. dr hab. Ewa Nowińska, dr Dariusz Kasprzycki
Ewa Nowińska, Dariusz Kasprzycki, Wprowadzenie  9
Wykaz skrótów  11
Michał du Vall, Dyrektywa 2005/29/WE – geneza, cele, zasada pełnej harmonizacji  13
1. Ochrona przedsiębiorców przed nieuczciwymi praktykami handlowymi  13
2. Ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi 16
3. Cele, podstawowe zasady i metoda regulacji Dyrektywy nr 2005/29/WE  17
3.1. Uwagi wstępne  17
3.2. Cele Dyrektywy  19
3.3. Zasada de minimis  20
3.4. Zasada pełnej implementacji  20
3.4.1. Problem dopuszczalności wydawania dyrektyw pełnej harmonizacji w sprawach ochrony konsumentów 21
3.4.2. Zasady pełnej implementacji przyjęte w Dyrektywie  24
Tomasz Targosz, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym - model ochrony, zasady, zakres ochrony, implikacje dla systemu prawa konkurencji i konsumentów  29
Anna Tischner, Miejsce implementacji dyrektywy 2005/29/WE do prawa polskiego  53
Anna Tischner, Model niemiecki implementacji dyrektywy 2005/29/WE  65
Tomasz Targosz, Model implementacji dyrektywy w prawie angielskim i francuskim  73
Karolina Włodarska-Dziurzyńska, Definicja konsumenta  75
Anna Tischner, Pojęcie „przeciętnego konsumenta” w u.p.n.p.r. na tle prawa i orzecznictwa UE  89
1. Wprowadzenie  89
2. Pojęcie przeciętnego konsumenta w dyrektywie 2005/29/WE  90
3. „Przeciętny konsument” w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości  92
4. Definicja pojęcia „przeciętny konsument” w u.p.n.p.r.  100
5. Stosowanie modelu przeciętnego konsumenta w praktyce – zagadnienia szczegółowe  103
5.1. Wskazówki wynikające z Przewodnika dotyczącego implementacji i stosowania dyrektywy  103
5.2. Przeciętny konsument w orzecznictwie wydanym na gruncie u.p.n.p.r.  106
6. Przeciętny konsument europejski i konsument polski – zbieżność czy rozbieżność modeli 122
Michał Wyrwiński, Pojęcie przedsiębiorcy  127
1. Pojęcie przedsiębiorcy w systemie prawa  127
1.1. Zagadnienia ogólne  127
1.2. Działalność gospodarcza i zawodowa  129
1.3. Działalność na rzecz przedsiębiorcy  130
Karolina Włodarska-Dziurzyńska, Pojęcie praktyki rynkowej  133
Karolina Włodarska-Dziurzyńska, Pojęcie produktu  141
Ewa Nowińska, Zakaz nieuczciwych praktyk rynkowych (art. 3 u.p.n.p.r.) i klauzula generalna nieuczciwych praktyk rynkowych (art. 4 u.p.n.p.r.)  145
1. Uwagi wprowadzające  145
2. Ochrona konsumenta w prawie Unii Europejskiej  146
3. Zakazane praktyki rynkowe; klauzula generalna polskiej ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym  150
3.1. Niedozwolone praktyki rynkowe  150
3.2. Klauzula generalna ustawy  151
3.3. Zniekształcenie zachowań rynkowych konsumentów  155
Ewa Nowińska, Wprowadzające w błąd praktyki rynkowe 157
1. Uwagi wprowadzające  157
2. Wprowadzające w błąd praktyki rynkowe  158
3. Wprowadzające w błąd zaniechania  178
4. Praktyki niedozwolone w każdych okolicznościach  184
Tomasz Targosz, Reklama jako praktyka wprowadzająca w błąd  203
1. Stan sprzed implementacji  203
2. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym  204
3. Wprowadzająca w błąd reklama porównawcza  209
4. Inne czyny nieuczciwej konkurencji  213
5. Postacie reklamy wprowadzającej w błąd na „czarnej liście”  214
Anna Tischner, Naśladownictwo wyglądu produktów jako nieuczciwa praktyka rynkowa  217
1. Wprowadzenie  217
2. Nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd dotyczące wyglądu produktów [art. 6 ust. 1 lit. a), art. 6 ust. 2 lit. a) dyrektywy i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 3), art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy]  217
3. Czarna praktyka rynkowa - reklama produktu podobnego w sposób wprowadzający w błąd (art. 7 pkt 13 u.p.n.p.r. i pkt 13 Załącznika nr 1 do dyrektywy)  220
4. Stosunek do regulacji zawartej w art. 13 u.z.n.k.  223
5. Stosunek do ochrony wyglądu produktów w prawie własności intelektualnej  223
6. Odpowiedzialność cywilnoprawna za nieuczciwe praktyki rynkowe związane z naśladownictwem produktów 226
Dariusz Kasprzycki, Agresywne praktyki rynkowe  227
1. Uwagi ogólne  227
2. Pojęcie agresywnej praktyki handlowej  228
2.1. Zgodność z dyrektywą 2005/29/WE  231
3. Czarna lista agresywnych praktyk rynkowych  233
Karolina Włodarska-Dziurzyńska, Problematyka systemów konsorcyjnych (tzw. systemów argentyńskich)  251
1. Wprowadzenie  251
2. System konsorcyjny – uwagi ogólne  252
3. Zagrożenia interesów konsumentów, wynikające z udziału w systemie konsorcyjnym  253
4. Systemy konsorcyjne w systemie prawnym – rys historyczny  256
5. Analiza unormowania zawartego w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym  259
6. Zgodność zakazu organizowania działalności systemów konsorcyjnych lub zarządzania tego rodzaju systemem z przepisami Dyrektywy 261
7. Wnioski końcowe  263
Michał Wyrwiński, Kodeksy dobrych praktyk  265
1. Potrzeba regulacji  265
2. Definicja i znaczenie  268
3. Kodeksy dobrych praktyk a obligatoryjne kodeksy zawodowe  270
4. Kodeks dobrych praktyk sprzeczny z prawem.  271
5. Sprzeczność z prawem  273
6. Stworzenie kodeksu sprzecznego z prawem  274
Tomasz Targosz, Odpowiedzialność cywilna – roszczenia o: zaniechanie, usunięcie skutków, złożenie oświadczenia, zasądzenie sumy pieniężnej na cel społeczny  275
1. Zagadnienia ogólne  275
2. Majątkowy czy niemajątkowy charakter roszczeń  276
3. Inne roszczenia. Ustalenie stanu naruszenia  278
4. Zaniechanie praktyki rynkowej  279
5. Usunięcie skutków praktyki  282
6. Złożenie oświadczenia  283
7. Zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej, ochroną dziedzictwa narodowego lub ochroną konsumentów.  286
Tomasz Targosz, Odpowiedzialność cywilna – roszczenie o wydanie korzyści, odszkodowanie, ciężar dowodu  289
1. Podmioty legitymowane do wystąpienia z roszczeniami z art. 12 u.p.n.p.r.  289
2. Katalog sankcji z u.p.n.p.r. a katalog sankcji z u.z.n.k. – porównanie  291
3. Analiza poszczególnych sankcji  292
3.1. Dopuszczalność wystąpienia z roszczeniem o ustalenie  292
3.2. Roszczenie odszkodowawcze  292
4. Ciężar dowodu  296
5. Przedawnienie roszczeń  297
Tomasz Targosz, Odpowiedzialność karna  299
1. Wprowadzenie – obowiązująca regulacja i jej charakterystyka  299
2. Podstawowe zasady odpowiedzialności karnej i za wykroczenia  303
3. Agresywna praktyka rynkowa jako wykroczenie  305
3.1. Znamiona  305
3.2. Sankcja  306
3.3. Tryb ścigania  306
3.4. Kwestie procedura