EBOOK Bezpieczeństwo transportu morskiego

Dynamiczny rozwój transportu morskiego obserwowany w ostatnich latach związany jest głównie z po -
stępującym procesem europeizacji i globalizacji stosunków gospodarczych i zwiększeniem wolumenu
wymiany międzynarodowej w obrotach handlu zagranicznego. Gross tej wymiany odbywa się za pomocą transportu morskiego. Czynniki te powodują, że statek z ładunkiem nabiera coraz większej wartości, nawet jeden kontenerowiec klasy Triple-E może oddziaływać na status regionalnych procesów gospodarczych i tym samym staje się łatwym i "miękkim" celem dla istniejących zagrożeń asymetrycznych, a także potencjalnym "sprawcą" katastrofalnych skutków dla środowiska naturalnego w przypadku dużych katastrof ekologicznych. Ta, w gruncie rzeczy prosta konstatacja, legła u podstaw znacznie bardziej skomplikowanych i różnorodnych koncepcji odnoszących się do bezpieczeństwa w żegludze i szerzej rozumianym transporcie morskim. Poziom tego bezpieczeństwa jest determinowany zdolnością do identyfikacji zagrożeń oraz konsekwencją społeczności międzynarodowej w budowaniu zintegrowanych systemów przeciwdziałania, które muszą przynieść nowe standardy bezpieczeństwa transportu morskiego w nadchodzących latach.

Celem niniejszej książki jest próba holistycznego podejścia do identyfikacji współczesnych zagrożeń występujących w transporcie morskim, analiza czynników determinujących stan bezpieczeństwa oraz wskazanie kompleksowych metod przeciwdziałania zidentyfikowanym i potencjalnym zagrożeniom.

Tak ujęta problematyka wskazuje, że książka jest adresowana do szerokiego grona czytelników zainteresowanych teorią i praktyką bezpieczeństwa transportu morskiego, przede wszystkim zaś do gremiów decyzyjnych różnych szczebli decydujących o strukturze systemu bezpieczeństwa i nakładach na przeciwdziałanie zagrożeniom w transporcie morskim, pracowników administracji morskiej, operatorów transportu morskiego a także do studentów, których profil studiów mieści się w obszarze bezpieczeństwa, transportu i logistyki.
Wstęp       9
Introduction     15

1. Transport morski      20

1.1. Pojęcie transportu morskiego   20
1.1.1. Istota transportu    20
1.1.2. Morska domena transportowa      24
1.2. Znaczenie transportu morskiego dla gospodarki globalnej     29
1.2.1. Potencjał transportu morskiego   29
1.2.2. Kierunki rozwoju transportu morskiego   33
1.3. Elementy taksonomiczno-morfologiczne transportu morskiego    36
1.3.1. Taksonomia transportu morskiego    36
1.3.2. Morfologia transportu morskiego      40
1.4. Konteneryzacja w transporcie morskim     56
1.4.1. Kontener jako jednostka ładunkowa w transporcie morskim  56
1.4.2. Typy i rodzaje kontenerów w operacjach transportu morskiego 60
1.5. Znaczenie transportu morskiego dla regionu Morza Bałtyckiego (Baltic Sea Region - BSR)    63

2. Determinanty bezpieczeństwa transportu morskiego   71

2.1. Pojęcie bezpieczeństwa    71
2.1.1. Istota bezpieczeństwa   71
2.1.2. Morska domena bezpieczeństwa    81
2.2. Idea bezpieczeństwa w transporcie morskim   85
2.2.1. Obszar safety bezpieczeństwa w transporcie morskim     85
2.2.2. Obszar security bezpieczeństwa w transporcie morskim    88
2.3. Zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie morskim    93
2.3.1. Struktura systemu bezpieczeństwa w transporcie morskim   93
2.3.2. Narzędzia systemu bezpieczeństwa i analizy ryzyka w transporcie morskim 101
2.4. Przewozy ładunków niebezpiecznych w transporcie morskim - International Maritime Dangerous Goods Code     108
2.5. Bezpieczeństwo w obszarze BSR - szczególne regulacje poziomu subregionalnego 113

3. Identyfikacja (egzemplifikacja) zagrożeń w transporcie morskim     118

3.1. Incydenty typu safety (nautyczne) i ich skutki dla transportu morskiego   118
3.1.1. Najważniejsze incydenty typu safety na wodach Wszechoceanu   118
3.1.2. Skutki incydentów typu safety dla europejskiego i globalnego transportu morskiego    126
3.2. Akty piractwa i terroryzmu na morzu jako zagrożenia bezpieczeństwa typu security i ich skutki dla transportu morskiego      130
3.2.1. Najważniejsze współczesne akty piractwa na morzu i ich skutki gospodarcze 130
3.2.2. Akty terroryzmu morskiego i ich skutki gospodarcze     137
3.3. Zagrożenia natury ekologicznej w transporcie morskim (transport morski jako polutant)    144
3.3.1. Antropopresyjny charakter żeglugi morskiej     144
3.3.2. Skutki ekologiczne wypadków w żegludze morskiej    147
3.4. Zagrożenia dla infrastruktury portowej w dobie działań asymetrycznych    155
3.5. Uwarunkowania działań asymetrycznych w rejonie Morza Bałtyckiego (BSR)    160

4. Pragmatyka przeciwdziałania zagrożeniom w transporcie morskim 169

4.1. Strategie zapewnienia bezpieczeństwa na morzu     169
4.1.1. Systemy zapobiegania incydentom typu safety: znormalizowany system oznakowania nawigacyjnego IALA, pakiety ustawodawcze Erika i e-nawigacja     169
4.1.2. Systemy zapobiegania incydentom typu security: ustawodawstwo przeciwko światowemu terroryzmowi i piractwu morskiemu     185
4.2. Koncepcje MSA i MSO jako kontrybucja sił zbrojnych (marynarki wojennej) w zapewnieniu bezpieczeństwa na morzu    188
4.2.1. Założenia koncepcji Maritime Security Operations (MSO) i Maritime Situational Awareness (MSA)      188
4.2.2. Pragmatyka realizacji założeń koncepcji MSO w operacjach antypirackich w rejonie Horn of Africa (HOA)     196
4.3. Narzędzia realizacji koncepcji zapewnienia bezpieczeństwa transportu morskiego  201
4.3.1. Systemy monitoringu żeglugi morskiej      201
4.3.2. Systemy monitoringu kontenerowych jednostek ładunkowych 225
4.4. Pragmatyka zachowania bezpieczeństwa ekologicznego w transporcie morskim (narzędzia kontroli emisji)    232
4.5. KSBM jako doktryna zapewnienia bezpieczeństwa transportu morskiego na poziomie narodowym w obszarze BSR i jej narzędzia   240

Zakończenie     252

SAFETY OF THE MARITIME TRANSPORT. Content     254
Conclusion       256
Wykaz skrótów     258
Załączniki      262
Bibliografia       268
Wykaz rysunków    277
Wykaz tabel     279