Przetrwanie czy proroctwo? Listy Thomasa Mertona i Jeana Leclercqa

Listy Thomasa Mertona, słynnego amerykańskiego trapisty, i Jeana Leclercqa, francuskiego benedyktyna (znanego w Polsce m.in. jako autor książki Miłość nauki a pragnienie Boga) to praktycznie historia odnowy monastycznej z połowy XX wieku ujęta w mikroskali. W centrum tej korespondencji, obejmującej 18 lat, stoją pytania: kim jest - powinien być - w dzisiejszym świecie mnich? Jakie jest jego powołanie? Czy w życiu zakonnym i w obrębie mniszej reguły można znaleźć wolność? Niemal pół wieku po Soborze Watykańskim II trudno uwierzyć, jak radykalne i niemożliwe do zrealizowania w ówczesnym Kościele były niektóre poglądy i dążenia Mertona. "Mam pokusę", pisał Merton, "by powiedzieć, że byłoby mi łatwiej uzyskać pozwolenie na posiadanie kochanki niż na wizytę w klasztorze benedyktyńskim". Charakter tej długoletniej wymiany myśli najlepiej bodaj wyraża sentencjonalne stwierdzenie Jeana Leclercqa: "Problemy nie są po to, by je ukrywać, lecz by się z nimi mierzyć. Nigdy nie wolno nam wątpić"... Pełna wzajemnego zrozumienia, ale i żywych dyskusji korespondencja dwóch mnichów-pisarzy nie stroniących od krytycznej analizy otaczającej ich rzeczywistości pozwala ujrzeć myśl i twórczość obydwu autorów w kontekście szerszym i pełniejszym, niż może dać to jakakolwiek biografia.