Edith Wharton – Biografia
Edith Wharton, wybitna amerykańska pisarka, znana jest ze swojego mistrzowskiego stylu oraz przenikliwej analizy społeczeństwa, zwłaszcza arystokracji. Urodzona w 1862 roku, Wharton stała się jednym z czołowych głosów literackich swojego czasu, skutecznie łącząc w swojej twórczości wnikliwe obserwacje z wrażliwością psychologiczną. Jej prace, często osadzone w bogatym kontekście społecznym Nowego Jorku przełomu XIX i XX wieku, zwracają uwagę na skomplikowane relacje międzyludzkie oraz sztywne zasady moralne, które kształtowały życie jej bohaterów. Tematyka utworów Edith Wharton w wielkiej mierze koncentruje się na konflikcie między osobistymi pragnieniami a społecznymi oczekiwaniami. Wharton w mistrzowski sposób oddaje nieprzejednane napięcia wynikające z dążenia do wolności, jak i z konieczności dostosowania się do norm. Wśród jej najwybitniejszych dzieł jest 'Wiek Niewinności', powieść, która zdobyła Pulitzer Prize, a która w swoich warstwach narracyjnych ukazuje dramaty ludzkości na tle społecznych konwenansów. Jej charakterystyczny styl charakteryzuje się precyzyjnie skonstruowanymi zdaniami i głębokim psychologizmem, które zachęcają do refleksji nad kondycją ludzką.
Kim jest – dane osobowe
- Prawdziwe imię i nazwisko
- Edith Newbold Jones
Gdzie i kiedy się urodził
- Data
- Miasto
- Nowy Jork
- Region
- Nowy Jork
- Kraj
- USA
Śmierć – data i miejsce
- Data
- 1937-08-11
- Miasto
- Saint-Brice-sous-Forêt
- Kraj
- Francja
- Wiek w chwili śmierci
- 75
Skąd pochodzi – narodowość i języki
- Narodowość
- Amerykańska
- Języki
- angielski, francuski, niemiecki, włoski
Życie prywatne – rodzina
- Partner / małżonek
- Edward Robbins Wharton
- Data ślubu
- 1885-04-29
- Rozwód / koniec związku
- 1913
- Liczba dzieci
- 0
- Rodzice (imiona)
- George Frederic Jones, Lucretia Stevens Rhinelander
Ważne daty – kalendarium życia
- 1862 – Urodziny w Nowym Jorku.
- 1885 – Zawarcie małżeństwa z Edwardem Whartonem.
- 1921 – Zdobycie Pulitzera za 'Wiek Niewinności'.
- 1937 – Śmierć w Saint-Brice-sous-Forêt.
O twórczości – czym się zajmuje
- Zawód
- pisarka, autorka, krytyczka
- Gatunki
- powieść, opowiadanie, esej
- Kiedy tworzył (epoka)
- modernizm
- Styl pisania
- realizm
- O czym pisze (tematy)
- Główne tematy w twórczości Wharton obejmują konflikt między osobistymi pragnieniami a oczekiwaniami społecznymi, a także krytykę arystokracji i norm społecznych.
- Skąd czerpał inspirację
- Henry James, architektura, literatura europejska
- Kto na nim się wzorował
- Wielu pisarzy XX wieku, w tym amerykańskich i europejskich autorów.
Czym się wyróżnia – charakterystyczne cechy
- analiza społeczeństwa
- psychologiczne portrety postaci
- krytyka arystokracji
Najważniejsze książki i dzieła
- Tytuł
- Dom radości
- Tytuł oryginalny
- The House of Mirth
- Rok wydania
- 1905
- Rodzaj
- powieść
- O czym jest
- Analiza strat i oczekiwań w życiu wyższych sfer nowojorskich.
- Tytuł
- Ethan Frome
- Tytuł oryginalny
- Ethan Frome
- Rok wydania
- 1911
- Rodzaj
- powieść
- O czym jest
- Tragiczna historia miłości w kontekście trudnych warunków życia.
- Tytuł
- Wiek niewinności
- Tytuł oryginalny
- The Age of Innocence
- Rok wydania
- 1920
- Rodzaj
- powieść
- O czym jest
- Powieść ukazująca życie arystokracji nowojorskiej w latach 70. XIX wieku.
Nagrody i wyróżnienia
- Legion of Honour (1916) – Działalność na rzecz Francji podczas I wojny światowej
- Pulitzer Prize (1921) – Wiek niewinności
Słynne cytaty autora
If we'd only stop trying to be happy, we'd have a pretty good time.
— Edith Wharton
Life is the only real counselor; wisdom unfiltered through personal experience does not become a part of the moral tissue.
— Edith Wharton
Ciekawostki o autorze
- Edith Wharton była pierwszą kobietą, która zdobyła Nagrodę Pulitzera.
- W 1916 roku została odznaczona francuskim Krzyżem Legii Honorowej za działalność na rzecz uchodźców podczas I wojny światowej.
- Zmarła w 1937 roku w Saint-Brice-sous-Forêt we Francji.
Co o nim mówią – krytycy i czytelnicy
- Ocena krytyków
- Wharton była uznawana za jedną z najważniejszych pisarek swojego czasu, a jej prace są nadal studiowane i cenione.
- Znaczenie dla kultury
- Wpłynęła na literaturę amerykańską, zwłaszcza w kontekście analizy klasy społecznej.
Źródła
- Wikipedia
- pl.wikipedia.org