Artur Sandauer – Biografia

Artur Sandauer (14 grudnia 1913 – 15 lipca 1989) był polskim i żydowskim krytykiem literackim, eseistą oraz profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Urodził się w Samborze. Po ukończeniu studiów z zakresu filologii klasycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, uczył w Samborze w latach 1939–1941. Tam został uwięziony w getcie, z którego uciekł w 1943 roku z matką i siostrą, a następnie ukrywał się. W latach 1944–1945 był żołnierzem Ludowego Wojska Polskiego, korespondentem wojennym gazety 'Pancerni', a po demobilizacji uzyskał stopień podporucznika. W latach 1946–1948 mieszkał w Paryżu. W latach 1948–1949 pracował w redakcji tygodnika 'Odrodzenie' w Warszawie. W latach 1947–1949 Sandauer aktywnie sprzeciwiał się socrealizmowi, co skutkowało zakazem publikacji, który obowiązywał do końca okresu stalinowskiego. Jego seria publikacji z 1957 roku oraz książka 'Bez tarify leniowej' były zwrotem, który zapoczątkował odejście od oficjalnie obowiązującej doktryny socrealizmu. W 1964 roku był jednym z sygnatariuszy tzw. Listu 34, protestu 34 intelektualistów skierowanego do premiera przeciwko zaostrzaniu cenzury. Na emeryturze od 1979 roku. 23 sierpnia 1980 roku przyłączył się do apelu 64 naukowców, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o rozpoczęcie dialogu z strajkującymi robotnikami. Choć nigdy nie należał do PZPR, po wprowadzeniu stanu wojennego przyjął członkostwo w Państwowej Radzie Kultury, organizacji wspierającej generała Wojciecha Jaruzelskiego, a także został członkiem Związku Literatów Polskich reaktywowanego przez władze (od 1983 roku). W 1982 roku ukuł termin 'allosemitizm' w książce opublikowanej w tym roku. Sandauer był żonaty z polsko-żydowską malarką Erną Rosenstein. Od 1949 roku był żonaty z malarką Erną Rosenstein (1913–2004), z którą miał syna, Adama (1950–2023), fizyka, działacza politycznego i społecznego